Muzeum im. Władysława Orkana w Rabce-Zdroju zaprasza serdecznie na nową wystawę czasową pt. "Dziady śmigustne -tradycja wiosennego kolędowania" | Wiadomości

Menu dodatkowe

Na skróty

Ustawienia

Wersja językowa

Wyszukiwarka

Treść strony

Muzeum im. Władysława Orkana w Rabce-Zdroju zaprasza serdecznie na nową wystawę czasową pt. "Dziady śmigustne -tradycja wiosennego kolędowania"

29 lipca 2021

Dziady śmigustne to rodzaj wiosennego kolędowania. Jest to dawna, ważna tradycja cyklu dorocznego. Obrzęd ten na przełomie XIX/XX w. był powszechnie kultywowany w wielu wsiach południowej Małopolski (w najbliższej okolicy m.in. Lubomierz, Dobra, Stróża (w pow. limanowskim), Chyszówki, Szczyrzyc, Skrzydlna, Jodłownik, Jurków, Półrzeczki, Porąbka, Kasina Wielka, Gruszowiec, Wierzbanowa i Wiśniowa). Ten archaiczny zwyczaj spotykany był również u innych grup etnograficznych m.in. u Górali Sądeckich w Szczawie i Kamienicy znany pod nazwą turkoce, a także we wsiach powiatu bocheńskiego.

Wystawa czasowa jest realizowana przez Muzeum im. Władysława Orkana w Rabce-Zdroju w ramach projektu naukowo-wystawienniczego, pt. „Dziady śmigustne – tradycja wiosennego kolędowania”.

Powstała z potrzeby zrozumienia dawnego obrzędu, który stanowił niegdyś element złożonego systemu wierzeń. Z potrzeby odkrycia sensu tych praktyk obrzędowych. Zwyczaj dziadów śmigustnych jest bowiem swoistym fenomenem kultury tradycyjnej, który w niemal niezmienionej formie przetrwał do naszych czasów. Chcemy Wam go opowiedzieć, ukazać w jego codziennym kontekście, zachować, zabezpieczyć jako swoisty skarb - nasze wspólne dziedzictwo.

Na wystawie prezentujemy stroje i akcesoria śmiguśnioków wypożyczone od grupy obrzędowej z Dobrej, Gminnego Ośrodka Kultury w Dobrej, stroje z kolekcji Muzeum im. Władysława Orkana, materiały z badań terenowych, Fotografie archiwalne z Muzeum Etnograficznego im. Seweryna Udzieli w Krakowie, Gminnego Ośrodka Kultury w Dobrej, oraz naszego Muzeum. Prezentujemy również materiał audio-wideo dokumentujący tradycję wiosennego kolędowania i pokaz wykonywania elementów stroju dziada śmigustnego. Ponadto Muzeum wydało bogato ilustrowany katalog do wystawy, który udostępniamy zwiedzającym zarówno w wersji papierowej jak i za pośrednictwem sieci. W ramach projektu powstał także film-pokaz; pt. "Przychodzili, przychodzili… rzecz o dziadach śmigustnych z Dobrej" ilustrujący naszą wystawę.

O dziadach z Dobrej pisał Jan Bujak na łamach poczytnego „Przekroju” w 1972 r.: „To obrzęd niezwykły i tajemniczy. Niełatwo dotrzeć do tych, którzy biorą w nim udział. Kryją ich ciemności nocy i potworne przebrania. Na twarzach noszą maski z czarnej skóry baraniej z wyciętymi otworami na oczy i usta. Na głowach mają dziwne słomiane kołpaki z trzema warkoczami. Torsy, nogi i ręce okrywają jakby pancerze ze słomy. Gdy pierwszy promień słońca padnie na ziemię znikają nie wiadomo gdzie.”

Koncepcja i aranżacja wystawy: Małgorzata Wójtowicz-Wierzbicka i Natalia Klęsk

Partnerem w realizacji projektu jest Gminny Ośrodek Kultury w Dobrej.

Tekst i zdjęcia: Muzeum im. Władysława Orkana w Rabce-Zdroju