Starostwo Powiatowe w Nowym Targu

Ciekawe miejsca

Walory środowiska przyrodniczego.

Teren Powiatu niezwykle zróżnicowany krajobrazowo i obfitujący w malownicze pejzaże tworzy rozległa Kotlina Orawsko-Nowotarska i otaczające ją pasma górskie: Gorce, zachodnie stoki Beskidu Sądeckiego, Pieniny, część Magury Spiskiej i Pasmo Babiej Góry. Ten niezwykle cenny przyrodniczo teren objęty jest różnymi formami ochrony. Na terenie Powiatu położony jest w całości Pieniński Park Narodowy oraz częściowo Gorczański Park Narodowy i Babiogórski Park Narodowy. Wachlarz terenów chronionych uzupełniają rezerwaty chroniące cenne obszary leśne, doliny rzeczne o niespotykanej urodzie lub inne osobliwości przyrody ożywionej i nieożywionej. Najsłynniejszym przełomem rzecznym stanowiącym atrakcję turystyczną europejskiej rangi jest Przełom Dunajca położony w całości w granicach Pienińskiego Parku Narodowego.

Jest to jeden z najbardziej znanych szlaków turystycznych, na których od dziesiątków lat organizowane są regularne spływy na tratwach, stanowiące atrakcję na europejską skalę. Początek spływu ma miejsce w Sromowcach Kątach, a koniec po 18 km w Szczawnicy (czas trwania 2-3 godz.), drugi odcinek ma 5 km - między Szczawnicą i Krościenkiem (czas trwania: ok. 30 min). Trasa ma 10 przystanków. Rzeka tworzy na tym odcinku 7 pętli, a ściany górskie wznoszą się na ok. 300m. Początki spływów sięgają pierwszej połowy XIX wieku, wówczas pasażerami spływów byli najczęściej kuracjusze oraz goście z zamków w Niedzicy i Czorsztynie. Przełom Pieniński można także zwiedzić pieszo lub rowerem. Umożliwia to Droga Pienińska ze Szczawnicy do Czerwonego Klasztoru, prowadząca wzdłuż prawego brzegu Dunajca, niemal w całości po słowackiej stronie.
Przełom Dunajca to fenomen natury. Jest to jeden z najpiękniejszych przełomów rzecznych w Europie. Dlatego każdy, kto przybywa w Pieniny, już pierwszego dnia udaje się na przystań flisacką.
Również atrakcyjny jest Przełom Białki, gdzie dokonano odkrycia archeologicznego o randze światowej- odnaleziono tutaj najstarszy w świecie bumerang.

Zasoby naturalne są wykorzystywane w rozmaity sposób - wody mineralne od ponad stu lat są podstawą rozwoju uzdrowisk Rabka i Szczawnica oraz w mniejszym stopniu Krościenka. Gorące wody geotermalne są eksploatowane przez Zakład Geotermalny we wsi Bańska Niżna w Gminie Szaflary. Wykonano tam pierwszą w Polsce grzewczą instalację geotermalną, na bazie, której realizowany jest wielki Program Geotermalnego Uciepłownienia całego Podhala. W tym roku dzięki wodom geotermalnym powstał kompleks basenów "Termy Podhalańskie". Kąpielisko Bańska Niżna leży na wysokości 700m n.p.m. na terenie Powiatu Nowotarskiego w gminie Szaflary. Kąpielisko zasilane jest wodą termalną z odwiertu głębinowego na poziomie 3040m, temperatura w basenach wynosi 30-38 stopni Celsjusza. Ogólna powierzchnia basenów 1100m2. Kompleks malowniczo położony w odległości 300m od trasy Kraków - Zakopane.
Parametry wody geotermalnej zasilającej kąpielisko takie jak:
- unikalny, zróżnicowany skład fizykochemiczny,
- podwyższona twardość wody,
- niska zasadowość,
- znikoma zawartość szkodliwych składników organicznych.

dają wysoką pozycję w rankingu wód leczniczych w Polsce. Kąpiel i wchłanianie wód kąpieliska ma korzystne działanie na nasz organizm. Korzystając z kąpieliska mamy dużą szansę na usprawnienie kondycji, poprawę komfortu psychofizycznego i samopoczucia i dodatkowo świetną zabawę.

Od wapiennych ścian pienińskich, poprzez światowej sławy spływ Dunajcem, łagodne szczyty Gorców i monumentalną Babią Górę, a na rozległym Jeziorze Czorsztyńskim skończywszy - każdy znajdzie tu miejsce dla siebie. Wędrując przez Gorce, a szczególnie ich wschodnią część - najprawdopodobniej nie spotka się nikogo. Podobnie będzie na Spiszu, jak i w zachodniej części Podhala. Ta różnorodność krajobrazowa w połączeniu ze wspaniałą kulturą ludową tworzą bogactwo, które od pokoleń już zaurocza rzeszę turystów.

Kolejnym walorem Powiatu są niewielkie odległości, dzielące atrakcyjne miejsca. Korzystając z własnego lub publicznego transportu, można na każdy dzień zaplanować atrakcyjną wycieczkę i w krótkim czasie dotrzeć w Pieniny, nad Jezioro Czorsztyńskie bądź w Tatry. Wypady na Słowację ułatwia nie tylko duża liczba samochodowych przejść granicznych, ale i turystycznych, na górskich szlakach.

Jednak tym, co stanowi największy walor regionu jest przyroda. Spotkaniu sam na sam z dziką przyrodą sprzyja obecność gór, gęsta sieć szlaków turystycznych, zdrowe górskie powietrze i specyficzny klimat tych okolic. Wiele z nich umożliwia nie tylko wędrówki piesze, ale również rowerowe i konne. Wystarczy odrobina inwencji i mapa, by samemu zaplanować sobie wycieczkę po bardzo urokliwych, a często zupełnie nieznanych zakątkach Powiatu, w zimie wielbiciele nart znajdują tutaj doskonałe warunki nie tylko do uprawiania narciarstwa zjazdowego, ale i biegowego.

Warunki naturalne i zagospodarowanie turystyczne na naszym terenie pozwala spędzić czas zarówno w powietrzu (lotnictwo, szybownictwo, loty widokowe), w wodzie (pływanie, kajaki, rowerki wodne, spływ tratwami flisackimi, żegluga pasażerska po jeziorze, baseny) jak i tradycyjnie na lądzie (gęsta sieć górskich szlaków turystycznych, trasy rowerowe i konne, zjazdy narciarskie, saneczkowe, lodowiska).
Szczególną atrakcją Nowego Targu są słynne na całą Polskę czwartkowe jarmarki, odbywające się nieprzerwalnie od 1487 r. Jarmarki nowotarskie cieszą się dużą popularnością a z uwagi na bliskość granicy są licznie odwiedzane przez Słowaków. Można tutaj nabyć m.in. wszelkiego rodzaju produkty regionalne.

Podhale i okolice należą do najpiękniejszych zakątków naszej Ojczyzny a Nowy Targ nosi miano stolicy uroczego skrawka ziemi, którego nie powinien pominąć żaden turysta. Ziemia ta obfituje nie tylko w niezwykłe i różnorodne krajobrazy, ale także zachwyca swoimi zabytkami, czaruje drewnianymi kościołami a bogactwu walorów przyrodniczych dorównują walory kulturowe.

Najciekawsze zabytki historyczne i atrakcje turystyczne w poszczególnych miastach i gminach Powiatu Nowotarskiego.

Gmina Czarny Dunajec położona jest na obszarze trzech subregionów: Pogórza Gubałowskiego, Kotliny Orawsko-Nowotarskiej i Działów Orawsko-Podhalańskich. Jest to wyjątkowo atrakcyjne położenie, o czym świadczą unikatowe tereny przyrodnicze: główny wododział europejski zlewisk Morza Bałtyckiego i Morza Czarnego, Wielka Kraina Torfowisk Orawsko-Nowotarskich.

Zabytki:
- Zabudowa w Chochołowie - znajduje się tu najciekawszy przykład architektury regionalnej - cenny zespół urbanistyczny złożony ze zwartego kompleksu XVIII/XIX-wiecznych chałup góralskich. W najsutszej chałupie z 1798r. znajduje się Muzeum Powstania Chochołowskiego.
- Kościół Przenajświętszej Trójcy w Czarnym Dunajcu, murowany z 1796r.
- Dworek murowany w Czarnym Dunajcu, I poł XIX w.

Gmina Czorsztyn położona jest na terenie Gorców i Pienin Centralnych. Atrakcję stanowi zbiornik wodny z zaporą Czorsztyn-Niedzica. Na terenie gminy znajduje się Pieniński Park Narodowy i liczne rezerwaty, lasy zajmują 60% powierzchni parku. Największą jednak atrakcją Pienin na skalę międzynarodową jest spływ Przełomem Dunajca.

Zabytki:
- Ruiny gotyckiego zamku z XIV wieku w Czorsztynie, położone na wzgórzu nad Dunajcem w granicach Pienińskiego Parku Narodowego.
- Osada Turystyczna "Czorsztyn" w Kluszkowcach - czyli skansen drewnianych obiektów letniskowych z przełomu XIX i XX wieku, przeniesiona z dna obecnego zbiornika. Osada pełniąca funkcje muzealne, stanowi jednocześnie dobrze zorganizowane zaplecze noclegowo - gastronomiczne. Warto zwiedzić także znajdujące się tam muzeum etnograficzne w zagrodzie Królczyka 17

Gmina Jabłonka obejmuje centralną część regionu Górnej Orawy, krainy położonej w głębokiej kotlinie pomiędzy Tatrami, Gorcami a Babią Górą. Takie usytuowanie topograficzne krainy stworzyło na Górnej Orawie, zwłaszcza w Jabłonce mikroklimat - tzw. polski biegun zimna.

Zabytki:
- Drewniany Kościółek św. Jana Chrzciciela w Orawce z 1659r. - najcenniejszy zabytek na Orawie. Masywna drewniana nawa i murowane prezbiterium nakryte są gontowym dachem, we wnętrzu wspaniała polichromia z XVII w. przedstawiająca sceny biblijne, na balustradzie chóru namalowana jest "Biblia pauperum" - sceny ilustrujące 10 przykazań. Barokowe ołtarze, ambona i zabytkowy pozytyw (organy)
- Budynek dawnej farbiarni w Orawie, pocz. XVII w.
- Orawski Park Etnograficzny dwór Moniaków w Zubrzycy Górnej, XVII w.

Gmina Krościenko położona na granicy trzech pasm górskich: Pienin, Gorców i Beskidu Sądeckiego stanowi dogodny punkt wyjścia dla pieszych wycieczek w te pasma. Krościenko, znana miejscowość letniskowa, jest siedzibą nadleśnictwa i od 1932r. Pienińskiego Parku Narodowego pierwszego w Europie pogranicznego parku Narodowego. W Krościenku znajdują się źródła wód mineralnych.

Zabytki:
- Kościół drewniany p.w. św. Marcina w Grywałdzie - zbudowany na przełomie XV i XVI wieku a przebudowany w XVII w. Z tego czasu pochodzi wieża oraz "soboty" wokół kościoła, czyli niskie podcienia, dające schronienie przed wiatrem i słońcem.
- Kościół Wszystkich Świętych w Krościenku - a w nim prezbiterium z XIV wieku ze śladami cennej polichromii gotyckiej, przedstawiającej wydarzenia z życia św. Barbary.
- Układ urbanistyczny w Krościenku z rynkiem - dzieje miasteczka lokowanego przez króla Kazimierza Wielkiego sięgają XIV w.

Gmina Lipnica Wielka położona jest w beskidzkiej części Orawy u podnóża Babiej Góry, ciągnie się malowniczo wzdłuż rzeki Lipniczanki na przestrzeni 16 km. Atrakcyjność Lipnicy Wielkiej podnosi sąsiedztwo Babiej Góry, na której w sposób modelowy ukształtowały się piętra roślinno - klimatyczne. Urozmaicone ukształtowanie fizjograficzne miejscowości pozwala na uprawianie różnych form turystyki (od górskiej do wodnej).

Zabytki:
- Kościół św. Łukasza w Lipnicy Wielkiej, z 1769r. Figura św. Jana Nepomucena z XVII w.
- figury kamienne, białopotockie oraz dzwonniczki loretańskie - stojące na uboczach, pełniące niegdyś ważną rolę w społeczności wiejskiej: oznajmiały o śmierci, odpędzały złowrogie pioruny, a przede wszystkim przywoływały do modlitwy na Anioł Pański.

Gmina Łapsze Niżne położona jest na Spiszu, krainie cechującej się odrębnymi zwyczajami, strojami, stylem architektonicznym, gdzie przez wieki ścierały się wpływy polskie, węgierskie, słowackie i wołoskie. Turystycznie najbardziej atrakcyjną częścią gminy jest teren przyległy do oddanego do użytku w 1997 roku Zespołu Zbiorników Wodnych Czorsztyn - Niedzica - Sromowce. Na terenie gminy znajduje się rezerwat "Zielone Skałki" oraz rezerwat "Niebieska dolina"

Zabytki:
- Kościół św. Stanisława Biskupa we Frydmanie, - wzniesiony został na przełomie XIII i XIV wieku.
- Kościół p.w. Wszystkich Świętych w Kacwinie, - choć wielokrotnie przebudowywany, zachował cechy charakterystyczne dla gotyku.
- Kościół w Łapszach Niżnych, późnobarokowy z 1760r.
- Drewniany kościół p.w. św. Elżbiety Węgierskiej w Trybszu z 1567r. - konsekrowany ok. 1640r. w którym znajduje się najstarsza malowana panorama polskich Tatr."
- Zespół Zamkowy w Niedzicy - postał przed 1330 rokiem.
- Kościół w Niedzicy, gotycko barokowy z XIV w.

Ukształtowanie geograficzne Gminy Nowy Targ jest niezmiernie zróżnicowane. W północnej części leżą Gorce ze szczytem Turbacz, południową część zajmują równiny Kotliny Orawsko-Nowotarskiej, zwanej często podhalańską, przy południowej granicy spotykamy wapienne skały Pienińskiego Pasa Skałkowego. Spotkać tu można jedyną tego typu osobliwość przyrodniczą w Polsce - zbiorowiska roślinności torfowiskowej, tworzące torfowiska wysokie, zwane górskimi. Najmniej dostępne partie górskie objęto ochroną prawną, jako tereny Gorczańskiego Parku Narodowego. W Ludźmierzu od 600 lat istnieje najważniejsze Sanktuarium Maryjne na Podhalu, tu Podhalanie oddają hołd Matce Bożej Ludźmierskiej zwanej Gaździną Podhala.

Zabytki:
- Kościół św. Michała Archanioła w Dębnie - gotycki drewniany kościół parafialny wpisany wraz z innymi drewnianymi kościołami południowej Małopolski i Podkarpacia na listę światowego dziedzictwa UNESCO.
- Kościół drewniany w Harklowej, XV/XVI w. przebudowany w II poł. XIX w., ogrodzenie cmentarne z bramkami.
- XVIII - wieczny rodzinny dwór Tetmajerów w Łopusznej,
- Kościół drewniany w Łopusznej z XVI w.,
- Murowany kościół kryty gontem w Krempachach z XVI w.

Miasto Nowy Targ położone w obniżeniu Kotliny Orawsko-Nowotarskiej jest punktem, do którego prowadzą i w którym krzyżują się wszystkie drogi z miejscowości Podhala, Gorców, Spisza, Orawy. Od początku swoich dziejów Nowy Targ był ważnym ośrodkiem administracyjnym i handlowym - jest miejscem słynnych na całą Polskę jarmarków odbywających się nieprzerwalnie od 1487r., jako jedno z niewielu miast w Polsce Nowy Targ może się poszczycić, że honorowe obywatelstwo ich miasta przyjął Ojciec Święty Jan Paweł II.

Zabytki:
- Kościół św. Anny w Nowym Targu - położony jest na wzgórzu, w części północnej miasta.
- Kościół parafialny św. Katarzyny w Nowym Targu - numer 2 na Szlaku Gotyckim znajduje się zaledwie 50 metrów od rynku po stronie północnej.

Gmina Ochotnica Dolna leży w centralnej części Beskidu Wysokiego. Na jej terenie znajduje się część Gorczańskiego Parku Narodowego oraz część Popradzkiego Parku Krajobrazowego. Ochotnica Dolna wraz z Ochotnicą Górną stanowi rozległą wieś letniskową, której główna linia rozciąga się w dolinie potoku Ochotnica na długości ponad 20 km (jest to jedna z najdłuższych wsi w Polsce), a grupy zabudowań leżą w 17 dolinach bocznych potoków.

Zabytki:
- Kościół parafialny w Ochotnicy Dolnej p.w. Znalezienia św. Krzyża z 1816r.
- Kościół drewniany w Tylmanowej p.w. św. Mikołaja z 1756r.
- Zespół najstarszej osady chłopskiej tzw. Kurna Chata w Ochotnicy Dolnej z 1839r.

Raba Wyżna jest to gmina o charakterze letniskowym, położona jest na 300-900m. n.p.m., w 30% pokryta jest lasem. Główne funkcje gminy to rolnictwo i obsługa ludności, funkcją uzupełniającą jest turystyka, wypoczynek, rekreacja. Na jej terenie znajdują się liczne zabytki przyrodnicze i architektoniczne.

Zabytki:
- Wiejska dzwonnica w Harkabuzie z XVIII w.
- Wiejska dzwonnica w Podsarniu z XVIII w.
- Kościółek drewniany p.w. św. Antoniego w Sieniawie z drugiej połowy XV w.
- Stary dworek w Sieniawie z XVII w. Z
- Zabytkowy spichlerz w Sieniawie XIX w.

Miasto Rabka położona w zacisznej i malowniczej kotlinie u zbiegu rzek Raby i Słonki. Usytuowanie Rabki decyduje o szczególnych walorach klimatycznych i krajobrazowo-przyrodniczych. Klimat odgrywa istotną rolę w lecznictwie uzdrowiskowym. Główne zasoby Rabki i jej okolic to złoża wód leczniczych, głównie solanek.

Zabytki:
- Kościół św. Marii Magdaleny w Rabce z 1606r. (siedziba Muzeum Regionalnego z największym w Polsce zbiorem świątków).
- Zakład kąpielowy w Rabce z 1864r.
- Drewniany kościółek p.w. św. Krzyża na Rdzawce "Piątkowa Góra"

Szaflary to jedna z najstarszych i znaczących wsi na Podhalu. Ze względu na atrakcyjne sąsiedztwo oraz ogromne walory przyrodnicze, klimatyczne i kulturowe - teren gminy posiada korzystne warunki dla rozwoju wypoczynku, penetracji turystycznej a także lecznictwa. Wody termalne eksploatowane przez Zakład Geotermalny PAN we wsi Bańska Niżna użytkowane są do celów grzewczych.

Zabytki:
- Pawilon myśliwski w Szaflarach z XVIII/XIX w.
- "Chałupa Anny Doruli" z malowidłami ściennymi z pocz. XIX w.

Miasto uzdrowiskowe Szczawnica położone jest w jednym z najpiękniejszych zakątków Polski, na pograniczu Pienin i Beskidu Sadeckiego w dolinie Grajcarka. Na terenie gminy znajdują się niezwykle malownicze rezerwaty przyrody: Wąwóz Homole, Biała Woda i Wysokie Skałki. Ogromnym zainteresowaniem cieszy się turystycznie przejście graniczne umożliwiające zwiedzanie słowackich Pienin. Klimat Szczawnicy należy do najłagodniejszych w polskich uzdrowiskach górskich. Drugim ważnym atutem lecznictwa uzdrowiskowego są mineralne wody lecznicze (szczawy wodorowęglanowo - chlorkowo - sodowo - jodkowe, bromowe, borowe).

Zabytki:
- Dawna cerkiew w Jaworkach, murowana z 1789r.
- Architektura uzdrowiska w Szczawnicy z początku XIX w.
- Stary cmentarz tzw. "Szalayowski" w Szczawnicy z kaplicą cmentarną

Gmina Spytkowice leżąca nad górną Skawą na ważnym i ludnym dawniej trakcie handlowym, na drodze, która wiedzie za granicę kraju. Na starym rozlewisku Skawy, systematycznie zarybianym przez Związek Rybacki, można znaleźć ciszę i spokój, czyli idealne warunki do wędkowania.

Zabytki:
- Dawna karczma w Spytkowicach, murowana w 2 poł. XVII w.
- Kościół drewniany w Spytkowicach z 1758r.

Opracowanie: Renata Filas
Zdjęcia: Jacek Waruś